Zapowiedzi

„KASTA LA VISTA” – premiera we wrocławskim Teatrze Polskim

Już w najbliższą sobotę odbędzie się premiera komedii absurdu francuskiego autora Sébastiena Thiéry’ego w reż. Jacka Bończyka “Kasta la vista”. Poniżej przesyłam garść informacji na temat spektaklu, plakat spektaklu autorstwa Tomasza Koniecznego oraz kilka zdjęć autorstwa Jarosława Kuśmierskiego.

„KASTA LA VISTA” W REŻYSERII JACKA BOŃCZYKA

Błyskotliwa, inteligentna i zaskakująca komedia absurdu francuskiego autora Sébastiena Thiéry’ego. Pełen czarnego humoru traktat o współczesnym świecie: pozornej sprawiedliwości, równości i wolności w dobie powszechnej globalizacji. Groteska opowiadająca o tym, jak przeciętny obywatel wpada w sieć korporacyjnego świata finansów. Reżyser Jacek Bończyk osadził tekst w polskich, a nawet wrocławskich realiach.

„Wyobraź sobie, Widzu, że jesteś zadowolonym agentem nieruchomości, który wszedł do oddziału swojego banku, żeby podjąć gotówkę. Podajesz do autoryzacji kartę debetową i… I odtąd zaczyna się udręka Jacka Krafta, który boryka się z dziwacznym kasjerem oraz specyficzną szefową oddziału banku. W banku, który już nie jest znajomym bankiem, zaczyna się pełna absurdów historia, która może się przydarzyć każdemu, kto przekroczy próg pozbawionej czułości instytucji. W finale spektaklu pozostaje pytanie: czy ta cała sytuacja była lub byłaby w ogóle możliwa? A może to misterna gra boskiej istoty pochodzącej z innej kultury i wymiaru? Przekonaj się, Widzu, sam. Koniecznie. Pozdrawiam – reżyser”.

przekład BARTOSZ WIERZBIĘTA
opracowanie tekstu, reżyseria i opracowanie muzyczne JACEK BOŃCZYK
scenografia GRZEGORZ POLICIŃSKI
kostiumy ELŻBIETA TERLIKOWSKA

Obsada

Klient MARIUSZ KILJAN
Kasjer JAKUB GIEL
Barbara AGATA SKOWROŃSKA
Matka BOŻENA BARANOWSKA
Starsza kobieta GRAŻYNA KRUKÓWNA
Hindus ANDRZEJ GAŁŁA

Jacek Bończyk

Od reżysera

Kasta la vista z samego założenia jest spektaklem z gatunku słodko-gorzkich. Francuski autor Sébastien Thiéry bardzo zadbał o to, by w tekście utworu w sposób dość przebiegły wymieszały się różne odcienie absurdu z czarnym humorem dopełnionym sytuacjami z pogranicza sensacji i grozy. Bartosz Wierzbięta, który bardzo udatnie utwór przełożył na język polski, znany jest z finezyjnego poczucia humoru i zgrabnych dialogów – dzięki niemu sceniczna wersja polska jest naprawdę dobrym materiałem dla aktorów i realizatorów.

To przedstawienie jest o tym, że w każdej chwili, w najmniej oczekiwanych okolicznościach i porze roku KTOŚ (a może to być np. instytucja, władza, nacja, zły dzień urzędnika…) może nam odebrać wolność, swobodę ruchów, środki finansowe oraz ludzką godność. Wystarczy tylko zabrać nam karty płatnicze, odciąć dopływ impulsów sieci telefonicznych i zadać kilka pozornie aroganckich pytań, które wytrącą nas z równowagi. To może się przydarzyć każdemu z nas i w każdym miejscu zamieszkania, niezależnie od szerokości geograficznej. Dosadniej rzecz ujmując – pewnie takie rzeczy często się po prostu dzieją… Wszak bywamy w dzisiejszej rzeczywistości kompletnie bezradni i bezbronni.

Ten spektakl to spore pole do popisu dla każdej postaci w nim występującej i pretekst do pokazania wachlarzy aktorskich możliwości. Jestem pewien, że zaproszeni przeze mnie realizatorzy również odnajdą w tym przedstawieniu sporą dozę przyjemności twórczej.

JACEK BOŃCZYK

Autor tekstów piosenek, scenarzysta i reżyser spektakli muzycznych, aktor i piosenkarz. Autor polskiej wersji językowej wielu piosenek w filmach, m.in. Shrek, Niedźwiedź w dużym niebieskim domu czy Mała Syrenka. Wokalista i gitarzysta formacji rockowych: Bończyk/Krzywański oraz Nowe Sytuacje. Uczestnik festiwali i zdobywca wielu nagród, z których najważniejsze to Grand Prix na XXI Przeglądzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu oraz Grand Prix na XVI Ogólnopolskim Festiwalu Piosenki Francuskiej w Lubinie. Od roku 2010 członek Rady Artystycznej PPA. W latach 2013–2016 – dyrektor artystyczny Festiwalu Twórczości Wojciecha Młynarskiego. Od 2016 roku – wykładowca Warszawskiej Szkoły Filmowej. Dyrektor artystyczny Teatru Rozrywki w Chorzowie w sezonie 2018/2019. W marcu 2017 roku podczas Przeglądu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu Kapituła Nagrody im. Aleksandra Bardiniego przyznała mu Dyplom Mistrzowski. Ma na swoim koncie kilka recitali: Piosenki kilku Francuzów (2000), Tango Kameleon (2002), Recital na piano i bass (2009), Mój Staszewski (2012), Resume (z wątkiem kosmicznym) (2013), Czarno-białe ślady (2014), Kaczmarski – subiektywnie (2016) oraz Mój Młynarski (2017). Nagrał kilkanaście płyt, m.in. Następny (2001), Tango Kameleon (2003), Depresjoniści (2005), Raj (2008), Ideologia snu (2010), Dzieci Hioba (2010) czy Mój Staszewski (2012). Pisze teksty dla różnych wykonawców piosenki, m.in. dla Katarzyny Groniec, Michała Bajora i Mirosława Czyżykiewicza. Od kilku lat spełnia się także w roli scenarzysty i reżysera koncertów oraz twórcy spektakli teatralnych, takich jak m.in. Terapia Jonasza w Teatrze Rozrywki w Chorzowie; Obywatel w Teatrze im. W. Horzycy w Toruniu; Kot w butach, Walc na trawie i Nie dorosłem w stołecznym Teatrze Syrena; Singielka w Teatrze Polskim w Bielsku-Białej; Zorro oraz Cyrano w Teatrze Muzycznym w Łodzi; Jacek Kaczmarski – lekcja historii w warszawskim Teatrze Ateneum; Młynarski obowiązkowo! w Teatrze 6. piętro w Warszawie; Walc kameralny, czyli Pan Wasowski mniej znany w Kujawsko-Pomorskim Impresaryjnym Teatrze Muzycznym w Toruniu; Nie tylko Starsi Panowie, czyli Wasowski do Kwadratu w Teatrze Kwadrat w Warszawie; Młody Frankenstein, Jak odnieść sukces w biznesie, zanadto się nie wysilając oraz Cabaret w Teatrze Rozrywki w Chorzowie. Ostatnie realizacje w sezonie 2020/2021 – Róbmy swoje… w Teatrze im. S. Jaracza w Łodzi oraz Piosenka jest dobra na wszystko w łódzkim Teatrze Muzycznym. Jest twórcą cenionych spektakli poetyckich, m.in. Wersety panteisty – według Zbigniewa Herberta, O aniołach innym razem…, 1944 – Miasto – 2012 oraz Total Niemen, czyli o czym trąbodzwonisz.

GRZEGORZ POLICIŃSKI

Grafik, scenograf. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Pracę zawodową rozpoczynał jako scenograf w Telewizji Polskiej w Krakowie i Warszawie, gdzie specjalizował się w telewizyjnych programach muzycznych. Zrealizował mnóstwo wielkich widowisk muzycznych, imprez plenerowych, festiwali i koncertów polskich oraz zagranicznych wykonawców i kompozytorów, m.in. Krzysztofa Pendereckiego, Wojciecha Kilara, Jerzego Maksymiuka, Montserrat Caballé, Barbary Hendrix, Marillion, Fisha, Berliner Philharmoniker, Petera Gabriela, Buena Vista Social Club, Lionela Richiego, Shakin’ Stevensa, De Mono, Republiki, Bajmu, Kazika, Justyny Steczkowskiej i wielu innych. Po zakończeniu współpracy z TVP założył firmę projektującą i produkującą dekoracje, co zaowocowało współpracą z wieloma teatrami w Polsce i za granicą. Zaprojektował scenografie do większości największych musicali, jak: Hair, Jesus Christ Superstar, Les Misérables, Miss Saigon, Pretty Woman, Cabaret, West Side Story, Aladyn Jr, Opera za trzy grosze, My Fair Lady itd. Jest także autorem scenografii dla teatrów dramatycznych – współpracował z teatrami w Polsce (Teatr Muzyczny w Łodzi, Teatr Wielki w Łodzi, Teatr Muzyczny w Gdyni, Teatr Polski w Bielsku-Białej, Teatr Wielki-Opera Narodowa w Warszawie, Teatr Syrena w Warszawie, Teatr Muzyczny ROMA w Warszawie, Teatr Rozrywki w Chorzowie, Teatr im. W. Horzycy w Toruniu, Teatr Ateneum w Warszawie, Och-Teatr w Warszawie, Teatr Muzyczny Capitol we Wrocławiu, Teatr Syrena w Warszawie, Kujawsko-Pomorski Impresaryjny Teatr Muzyczny w Toruniu) i za granicą (The Israeli Opera Tel Aviv, Arena di Verona, Messe Hall Berlin, Trondheim Symfoniorkester/Musikkteater, Tieatr Muzykalnoj Komedii w Petersburgu). Uczestniczył ponadto w kilku produkcjach filmowych.

ELŻBIETA TERLIKOWSKA

Urodzona we Wrocławiu. Scenograf, kostiumolog, zajmuje się także malarstwem, grafiką użytkową i małą formą graficzną. Dyplom Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych we Wrocławiu z zakresu projektowania przemysłowego i malarstwa uzyskała w roku 1973. W roku 1974 przebywała w Wenecji w ramach stypendium rządu włoskiego. Od tegoż roku rozpoczęła artystyczną działalność twórczą, a od roku 1985 zaczęły powstawać jej pierwsze projekty scenograficzne. Ma za sobą około 250 realizacji w teatrach w Polsce i za granicą (m.in. w Rosji, Niemczech i we Francji), jak również liczne premiery w Teatrze Telewizji, recitale, teledyski itd. Pełniła funkcję scenografa w Teatrze Rozrywki w Chorzowie. Prowadziła zajęcia ze studentami w Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu oraz we wrocławskiej Akademii Sztuk Teatralnych. Uprawia malarstwo, grafikę, projektuje plakaty i ilustracje książkowe. Odznaczona Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz Medalem „Merito de Wratislavia – Zasłużony dla Wrocławia”. Laureatka wielu prestiżowych nagród, m.in. Nagrody Miasta Wrocławia za całokształt twórczości, Nagrody Roku ZPAP czy nagród za malarstwo w Szczecinie, Poznaniu i Warszawie. Za dokonania teatralne nagrodzono ją m.in. Grand Prix za kostiumy w Pradze, trzema Złotymi Maskami w Katowicach i Chorzowie, Złotą Pacynką za spektakl teatralny dla młodzieży, a nominowano ją do Wszechrosyjskiej Złotej Maski za spektakl w Petersburgu. Jej twórczość doczekała się ponad 30 wystaw indywidualnych z zakresu malarstwa i grafiki, ostatnia – O nieznanym imieniu – w Muzeum Teatru im. Henryka Tomaszewskiego we Wrocławiu w roku 2020. Sześć lat wcześniej w tymże muzeum można było oglądać inną wystawę prac artystki, zatytułowaną Cicha obecność.

SÉBASTIEN THIÉRY

Francuski aktor i dramatopisarz, urodzony 13 maja 1970 roku w Neuilly-sur-Seine. Absolwent multidyscyplinarnej szkoły artystycznej Cours Florent w Paryżu, z której poziomu nie był do końca zadowolony, skoro wstąpił niebawem do cenionego paryskiego Conservatoire national supérieur d’art dramatique (ukończonego w roku 1997), gdzie jego profesorami byli m.in. Dominique Valadié, Catherine Hiegel i Philippe Adrien. Od razu po zakończeniu nauki w konserwatorium zaczął dużo grywać w teatrze, telewizji i filmach, choć z reguły były to małe role. Występował w filmach i serialach reżyserowanych m.in. przez Gérarda Pirèsa, Gérarda Krawczyka, Bertranda Taverniera, Nicole Garcię, Alaina Chabata, Jeana-Michela Ribesa czy Nicolasa Bedosa – spośród nich w polskich kinach wyświetlane były Taxi (1998), Taxi 2 (2000), Najlepsi z najlepszych (2004), RRRrrrr!!! (2004), Delikatność (2011) i Momo (2017). W latach 2004–2006 tworzył dla stacji Canal+ serial Chez Maman, w którym występował wraz z Françoise Christophe i Marie Parouty – powstało ponad 300 krótkich odcinków. Swoją pierwszą sztukę Sans ascenseur Thiéry napisał w 2003 roku. Rok później w paryskim Théâtre du Rond-Point wystawił ją Jean-Michel Ribes. Ponieważ prapremiera odniosła sukces, młody autor poszedł za ciosem, pisząc kolejną komedię Dieu habite Düsseldorf (2004), a po niej następne utwory teatralne: Kasta la vista (Cochons d’Inde, 2008), Qui est Monsieur Schmitt ? (2009), Le Début de la fin (2012), Comme s’il en pleuvait (2012), L’Origine du monde (2013), Deux hommes tout nus (2014), Momo (2015), Ramsès II (2017) oraz Huit euros de l’heure (2019). Thiéry występował w większości prapremierowych realizacji swoich sztuk. W roku 2017 wraz z Vincentem Lobelle’em wyreżyserował film na podstawie własnej komedii Momo (był to jego debiut w roli reżysera filmowego) i zagrał w nim główną rolę.

Kasta la vista została prapremierowo wystawiona 13 stycznia 2009 roku na scenie Théâtre Hébertot w Paryżu. Reżyserowała Anne Bourgeois, a wystąpili Patrick Chesnais, Anna Gaylor, Partha Pratim Majumder, Josiane Stoleru oraz Sébastien Thiéry. Inscenizacja zeszła z paryskiego afisza 5 lipca 2009 roku, ale paręnaście miesięcy później wyruszyła w tournée po Francji. Przedstawienie nagrodzono w roku 2009 dwoma Molièrami (najbardziej prestiżowymi francuskimi laurami teatralnymi) w kategoriach Najlepsza rola męska (P. Chesnais) oraz Najlepsza sztuka komediowa. Wcześniej, w roku 2008, tekst komedii doceniono nagrodą Barrière. Autor przekładu utworu na język polski Bartosz Wierzbięta przysposobił tekst do rodzimych realiów, zmienił np. personalia głównego bohatera z Alaina Krafta na Jacka Krafta. Polską prapremierę wyreżyserowała 28 kwietnia 2011 roku na Scenie Głównej warszawskiego Teatru Ateneum im. Stefana Jaracza Ewelina Pietrowiak – spektakl ten do dziś utrzymuje się na afiszu. 19 października 2017 roku w ramach cyklu Teatr dla niewidomych i słabo widzących odbyła się premiera w Teatrze Powszechnym w Łodzi w reżyserii Ewy Pilawskiej. Trzecią polską realizację wystawił w Teatrze Żelaznym w Katowicach 1 września 2018 roku pod zmienionym tytułem Ściana odtwórca roli Pracownika banku w warszawskiej prapremierze Artur Barciś. Wrocławska premiera w reżyserii Jacka Bończyka jest więc czwarta w naszym kraju. Żadne inne sztuki Thiéry’ego nie doczekały się na razie tłumaczeń, wystawień ani publikacji w Polsce.

kasty hinduskie, sanskr. dźati

[jati ‘urodzenie’, ‘plemię’],

w charakterystycznym dla Indii ustroju społecznym zamknięte grupy, do których przynależność nabywa się przez urodzenie (więzy rodzinne).

Kasta to zamknięta grupa społeczna funkcjonująca w oparciu na zasadach wspólnoty stołu, związana z określonym terytorium, wywodząca się od wspólnego przodka, wykonująca ten sam dziedziczny zawód, przestrzegająca wspólnych obyczajów i należąca na ogół do tej samej wspólnoty obrzędowej (religijnej).

Ich liczba sięga kilku tysięcy, a przynależność do konkretnej kasty wyznacza status społeczny większości z nich – z wyjątkiem kast najniższych, tzw. niedotykalnych. Ich członkowie wykonują zawody „nieczyste” (np. palenie zwłok). Konstytucja indyjska z 1950 roku zniosła przywileje publiczne kast, wprowadzając formalne równouprawnienie.

Na podstawie: Encyklopedia PWN

Najniższą kategorię społeczeństwa tworzą pariasi, uznawani za „niedotykalnych”. Nie należą do żadnej z kast, wykonują prace fizyczne lub pogardzane w Indiach zawody. W przeszłości, kiedy członek kasty przypadkiem dotknął pariasa lub chociażby jego cienia, musiał poddać się skomplikowanej ceremonii oczyszczenia, aby zmyć swą „hańbę”. Jednakże bardzo trudno jest ocenić pozycję społeczną danego obywatela, chyba że zdejmie on koszulę i na jego ramieniu zobaczymy poświęcony sznur. Oznacza to przynależność do wyższej kasty. Czasami jest to jednak mylące, gdyż podobne tatuaże noszą także Parsowie, Sikhowie, muzułmanie i chrześcijanie nienależący do żadnej kasty.

W niektórych indyjskich stanach rządy znacznie zwiększyły liczbę miejsc pracy zarezerwowanych dla pariasów, aby zapewnić sobie ich poparcie w wyborach. Doprowadziło to w latach 1991 oraz 1994 do zamieszek, w czasie których protestujący domagali się obniżenia liczby zarezerwowanych miejsc pracy. Najgwałtowniejsze rozruchy miały miejsce w 1991 roku w Gudżaracie, Uttar Pradeśu, Delhi i Harianie. Zginęło wówczas bądź odniosło poważne rany ponad sto osób.

Wiele dawnych surowych przepisów kastowych funkcjonuje obecnie w złagodzonej formie, jednak niektórzy Hindusi wciąż unikają kontaktów z „niedotykalnymi”. Bardziej liberalni obywatele godzą się już na wymienianie uścisków dłoni z nienależącymi do żadnej kasty… przybyszami z Zachodu! Wielu nawet decyduje się na wyjazd za granicę, mimo iż grozi im za to wykluczenie z kasty. Traci to dla nich znaczenie. Często bowiem są bardziej poważani niż przed wyjazdem, szczególnie gdy wracają z zagranicy z dyplomem uniwersyteckim.

Na podstawie: http://www.lifestylesmagazine.eu/kasty/

Komentarze
Udostepnij